9 C
İstanbul
Pazartesi, Eylül 26, 2022
Ana Sayfa felsefe Dinin Siyaset Üzerindeki Etkisi ve Laiklik

Dinin Siyaset Üzerindeki Etkisi ve Laiklik

Dinin Siyaset Üzerindeki Etkisi ve Laiklik:                                                   

Din siyaset ilişkisini daha iyi anlamak için, bu alanda geçmişte yaşananları kısaca anımsamak gerekir. Çünkü bilindiği gibi, tarihsel deneyimler iyi bir öğretmen ve yol göstericidir.

Tarihsel olarak dinlerin, ilk ortaya çıktıları dönemde daha çok ahlaka, yaratılışa ilişkin ilkeler getirdikleri görülür. Sonraları dinler siyasette de etkili olmaya başlamıştır. Mesela, Hristiyanlar başlangıçta devlet yönetimiyle ilgilenmezken, daha sonra devlet yönetimini ele geçirmiş, Hristiyanlık bir yönetim biçimi olmuştur. Keza İslam’ın Mekke dönemine bakılınca, Müslümanların siyasetle pek ilgilenmedikleri görülür. İncil’e göre; din, devlet yönetimine müdahale etmemelidir. Yönetimin niteliği ne olursa olsun, inanalar devlet yönetimine karşı çıkmamalı, Hristiyanlar devlet yönetimine uymalıdır. İlk 500 yıl, Hristiyanlar bu yaklaşıma sadık kalmış, devlet yönetimine karışmamıştır.  

Ancak 5. yüzyılda yaşanan siyasal ve toplumsal gelişmeler, kiliseyi siyasette etkili bir aktör yapmıştır. 16. yüzyıla kadar Hristiyan devletlerin yönetiminde kilise belirleyici olmuştur. Bu dönem genel olarak Hristiyan aleminde bilimin gelişmediği, karanlık bir dönem olarak tarihe geçmiştir. 16. yüzyılda burjuvazinin bir sınıf olarak yükselmesiyle birlikte, Aydınlanma dönemi başlamış, Hristiyanlıkta reform hareketleri gelişmiştir. Yeni toplumsal gelişmeler sonucu din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması ilkesine dayanan laiklik ortaya çıkmıştır. Laik devlet modeli, uygulamada bazı farklıklar içerse de, bugün birçok ülkede uygulanmaktadır.

İslam Dünyasında Durumda

Kuran’da yönetimle ilgili ilkeleri içeren ayetler Medine döneminde gelen ayetledir. Bu dönem; Müslümanların farklı topluluklarla birlikte barış içinde yaşamasını öngören Medine Vesikası’nın da imzalandığı dönemdir. Bu sözleşmenin, dönemin şartlarını yansıtan ilk anayasal belge niteliğinde olduğu söylenebilir.  

Daha sonra dört halife dönemi başlamıştır. Dört halife de, esas olarak seçimle işbaşına gelmiştir. Bu dönemin ardından, Osmanlı İmparatorluğu da dahil olmak üzere, İslam dünyasında saltanat dönemi olarak nitelenen dönem başlamıştır. Saltanatta seçim sistemi olmaz. Yönetim, soy bağına dayanır. Bu yönetimlerin çoğunun teokratik yönetimler olduğu söylenemez. Çünkü şer’i hukuk yanında örfi hukuk da uygulanmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti; milli egemenliğe dayanan bir devlet olarak kurulunca, 1924’te hilafet kaldırılmıştır. 1937’de ise laiklik, anayasal ilke olarak kabul edilmiştir.

Ülkemizde de eğitim sistemi ve toplumsal yaşam  7. yüzyıl Emevi ideolojisine göre yapılandırılmaya  çalışıldı.

Amaçlardan birisi; teokratik  düzenini inşa etmek için toplumsal taban oluşturmak. Ancak tarihte, İslam dünyasında teokratik  yönetim var olmadı. Medine Vesikası buna en iyi örnektir. Tarihte diğer belli başlı  İslami sayılan yönetimler, şer’i hukukun yanında, örfi hukuk da uygulanmıştır. Dolaysıyla bu yönetimlerin  teokratik olduğu söylenemez. Günümüzde İslam dünyasına dayatılan teokratik yönetim, emperyalizmin çıkarlarına uygun olarak icat ettiği bir modeldir.

Laikliğin Önemi
Görüldüğü gibi tarih boyunca din ve siyaset arasındaki ilişki, düz bir çizgi izlememiştir. Değişen tarihsel, siyasal, toplumsal koşullara göre şekillenmiştir. İnsanın kendini özgürce geliştirmesine olanak tanıyan laiklik ilkesi, modern ulus devletin örgütlenmesinin ana dayanaklardan biri olmuştur. Laik rejimde; toplumsal yaşamı düzenleyen hukuk kuralları, siyasal yönetim, eğitim her tür dini etkiden uzaktır. Bu alanlar akıl, mantık ve bilime göre belirlenir. Devlet; inanan – inanmayan ayrımı yapmaz. Tüm yurttaşlarına eşit mesafede durur ve hizmet sunar. Her bireyin inandığı şekilde ibadet etmesi, vicdan özgürlüğünün sağlanması da laikliğin gereğidir.

Devletin herkesi aynı din veya mezhebe inanamaya mecbur etmeye çalışması,   çoğulculuğa ve demokrasiye aykırıdır. Çünkü yeryüzünde 3 bin din, 6 bin mezhep vardır. Bu kadar din ve mezhebin olduğu bir dünyada, herkesi aynı din veya mezhebe uygun yaşamaya zorlamak demokratik olmadığı gibi gerçekçi de değildir. Farklı inançları olan veya inanmayan bireylerin ve toplulukların barış içinde birlikte yaşamasının güvencesi laikliktir. Ayrıca, kadın haklarının korunması ve geliştirilmesi de laiklikle mümkün olabilir.    

Anayasamızda laiklik ilkesinin yer almasına rağmen, özelikle 1950’den beri din, siyasi amaçlarla, bazı siyasi çevreler tarafından kullanılmıştır. Laiklik ilkesi aşındırılmış, zayıflatılmıştır. Mesela, 1982’de din dersi, orta öğretimde zorunlu hale getirilmiştir. Oysa devletin tüm din ve mezheplere, inanmayanlara karşı eşit mesafede olması laiklik ilkesinin gereğidir. Dinin, devlet eliyle, zorunlu olarak okullarda öğretilmesi laikliğe aykırıdır.

Av. Haydar Aksoy

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

ÇOK OKUNANLAR

Dinin Siyaset Üzerindeki Etkisi ve Laiklik

Dinin Siyaset Üzerindeki Etkisi ve Laiklik:                                     ...

KAPİTALİST SİSTEMİ SORGULAYAN BİR POLİSİYE “CESETLERDEN HALLİCE”

  Cesetlerden Hallice Nuray Karadağ’ın ilk romanı, ilk romanı olmasına rağmen başarılı bir roman diyebiliriz. Gerçi Karadağ iki romanını birlikte çıkardı. İkinci romanı Kelle Koltukta....

Başak Canda ile…

https://youtu.be/kUiQBFQ-MA0 “Devrimci gerçekçilik” ve Maya Kültür Sanat Kolektifi hakkındaki sorulara cevaplar bulabileceğiniz, sevgili Başak Canda’nın Mustafa Güçlü ile gerçekleştirdiği söyleşiye buradan ulaşabilirsiniz…

GERÇEKÇİ OLMAYA YENİ BİR TAVIR, YENİŞEHİRDE BİR ÖĞLE VAKTİ

Bu yazımda Sevgi Sosyal’ın Yenişehirde Bir Öğle Vakti romanını değerlendirmeye çalışacağım. Romana baktığında kısa bir roman görünse de (iki yüz sayfa kadar) yinede bu...

SON YORUMLAR

Ikbal kaynar on SALİH BOLAT VEFAT ETTİ
Mehmet Konyali on GICIR GICIR
Bilgehan Oğuz on “ÖDÜL SİSTEMİ”
Rasim Aşın on “ÖDÜL SİSTEMİ”
Ikbal kaynar on 46’LI
Yuksel on HIDIR DAYI
Gülbahar Yılmaz on ABU
Mustafa Düzgün on İZLER
B.Nur Erkoç on İZLER
Nur Erkoç on ASKIDA EKMEK
Özgür BAŞKAYA on #YargıtayTahliyeEt
Prof. Dr. İbrahim Bozkuş on HAŞHAŞ GAZETESİ VE KAYMAKAM ABDÜLKADİR AKSU
Ikbal kaynar on ŞİİRİM ISITIR SENİ
gulhan genc on ASKIDA EKMEK
Perihan sever dirican on BOŞ EV
Rafet Canpolat on BOŞ EV
Atilla IŞIK on BOŞ EV
Deniz on BOŞ EV
Arif Sürücü on ASKIDA EKMEK
Perihan sever dirican on ASKIDA EKMEK
Neslihan Sultan on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Neslihan Sultan on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Neslihan Sultan on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Neslihan Sultam on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Gökhan GURBETOĞLU on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Gürel SÜRÜCÜ on HAYIR BABA TÜRBESİ
İlter koçak on HAYIR BABA TÜRBESİ
Fikret Ökmen on GUNDİ
Perihan sever dirican on GUNDİ
Hatem on GUNDİ
Selim DURMUŞ on GUNDİ
Hüseyin Ceylan on BERBER  
Tacettin Mert on İŞÇİ
Tacettin Mert on AGORA MEYHANESİ
Gökhan GURBETOĞLU on ANNE ÖP DENİZİ
Songül on ŞİDDET
İsmet Çallıbay on ANNE ÖP DENİZİ
Erdem KAYA on İKİ ARADA BİR DEREDE
Gürel Sürücü on ŞİİRE DAİR ÖNERİLER (2)
Hulusi keleş on AYRIK OTU
Gürel on AYRIK OTU
Mehmet İşbitiren on AYRIK OTU
Bir amatör futbolcu on AMATÖR TİYATROCULARIN DRAMI
Hasan GÜL on KUTSAL EKMEK