9 C
İstanbul
Salı, Eylül 29, 2020
Ana Sayfa Edebiyat HASAN İZZETTİN DİNAMO Kimdir?

HASAN İZZETTİN DİNAMO Kimdir?

HASAN İZZETTİN DİNAMO (HÜSEYİN DİNAMO),
Hasan İzzettin ve Hasan DENİZ adlarını da kullanmıştır.” Trabzon, Akçaabat, Ahanda’da (Kavaklı) 1909 yılında doğdu. Henüz bebekken aile İstanbul’a göç etti. Sarıyer’de (1909-1912) yaşarken babasının işleri bozulunca Trabzon’a tekrar geri dönerler. Trabzon’a giderken iş nedeniyle ailece Samsun’a yerleşirler. Osmanlı Devleti 1. Dünya Savaşı’na katılınca babası ve ağabeyi askere alınır. Babası Ahmet Çavuş ve ağabeyi Ali Bey, Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Cephesi’nde (Sarıkamış’ta) 1915’te şehit olduktan sonra annesi Şakire Hanım da 1917’de vefat eder.

Aileden geriye kalan üç çocuk Samsun Darüleytamı’nda (1917-1919) yaşamaya başlarlar. 1919 yılında İstanbul’daki Darüleytamlara getirilirler. İki kız kardeşi Validebağı Darüleytamı’na yerleştirilir. Kendisi de Yedikule, Beykoz, Halıcıoğlu, Selimpaşa Darüleytamlarında (1919-1923) yaşam savaşı verir.

Okuma yazmayı kendi kendine öğrendiğinden ilkokula sınavla ikinci sınıftan başlar. İlkokulu İstanbul’da (1919-1923), ortaokulu Amasya Darüleytamı’nda okur (1923-1926). Amasya’ya gittiğinde yazdığı ilk şiir “Vur Demirci” (1923) 15 heceli dizelerden oluşan bir dörtlüktür. 1926 yılında Giresun’da İzler dergisinde “Kırlarda” adlı bir aşk şiirinden iki dörtlük yayımlanır. Ortaokulu bitirip darüleytam yaşamı sona erdiğinde, 1926-1927 yılında Amasya’da bir yıl vekil öğretmenlik yapar. 1927-1928 yılında Sivas Öğretmen Okulu  sınavını kazanıp buradan 1930 yılında mezun olur. O yıllarda Malatya’nın bir ilçesi olan Adıyaman’da iki yıl ilkokul öğretmenliği görevinde (1930-1932) bulunur.

Gazi Eğitim Enstitüsü Resim-İş Bölümü sınavını kazanınca görevinden ayrılarak enstitüye başlar (1932-1933). 1934 yılında DİNAMO soyadını alır. Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü’nden mezun olmasına kısa bir süre kala, bitirme sınavları öncesinde 24 Nisan 1935’te “Ey Türk işçisi ve köylüsü teşkilatlan” bildirisini düzenlemekten dolayı tutuklanır. Tutuklandığı sırada, 1930 yılında yazdığı ve yayımlanmamış olan “TREN” şiirinden dolayı, hükümeti olumsuz eleştirmekten yargılanarak dört yıl hüküm giyer. Bu nedenle yükseköğrenimini tamamlayamaz.1935-1939 yıları arasında dört yıl Ankara Cezaevi’nde tutuklu kalır. Öğretmenlik ve kamu hizmetlerinden de yasaklanır. Gazete ve dergilerde yazdığı yazı ve şiirleriyle birlikte kendisi de ömrü boyunca sürekli gözetim altında yaşar.

Savaş karşıtı, toplumsal şiir ve yazılarıyla 1940 kuşağının en önemli kalemlerinden biri olur (1939-1942). 1941’de evlenir, sonraki yıllarda bu evlilikten bir kızı dünyaya gelir. Yeni Ses ve Yeni Edebiyat dergilerinde yayımlanan sekiz şiiri nedeniyle bir yıl ağır cezaya çarptırılır ve askere alınıp sürgün edilir (1942).

1944 yılındaki ünlü tutuklama furyası sırasında, yayımlanmamış bir şiiri olan “Sosyalist Türkiye Cumhuriyeti” nedeniyle bir yıl daha ağır cezaya çarptırılınca yaptığı askerlik de yanar. Yeniden askere alınan Dinamo, ancak 1949’da terhis olabilir. Askerliği bitip İstanbul’a ailesinin yanına döndüğünde artık 40 yaşındadır.

Şair ve yazar olarak adından çekinildiğinden bildiği yedi yabancı dil de ona düzenli bir iş olanağı sağlamaz.1949-1960 yıllarında İstanbul’da başka adlar altında çeviriler yaparak ve özel yabancı dil dersleri vererek geçimini sağlar. 6-7 Eylül olaylarında (1955) haksız yere bir kez daha tutuklanan Hasan İzzettin Dinamo, İstanbul Harbiye Askeri Cezaevi’nde altı ay tutuklu kaldıktan sonra beraat eder. Yazdığı eserlerini kendi adıyla 1960’tan sonra yayımlatmaolanağı bulabilir. Konusu Ulusal Kurtuluş Savaşı ve sonrası olan “Kutsal İsyan ve Kutsal Barış” dizi romanları, “Savaş ve Açlar”, “Öksüz Musa”, “Ateş Yılları”, “Açlık”, “Musa’nın Mapusanesi”, “Koyun Baba”, “6/7 Eylül Kasırgası” gibi romanları ve çok sayıda şiir kitaplarıyla adını yeniden okurlara duyurur. Ölümüne kadar çok sayıda roman, şiir, anı, çocuk kitabı yayımlar ve çeviriler yapar. Altmışlı ve yetmişli yıllarda en çok okunan yazarlar arasında yer alır.12 Mart 1971 darbesinde de kısa bir süre gözaltında tutulup serbest bırakılır. Tutuklanmaları sırasında ondan fazla basılmamış romanı ve binlerce şiiri yok olmuştur.

80 yıllık ömrünün 66 yılını yazmaya adayan Hasan İzzettin DİNAMO, yazdığı eserleriyle toplumcu çizgisinden ödün vermeden yaşamını sürdürmüştür. 20 Haziran 1989’da, 80 yaşında İstanbul’da vefat etmiştir.

 

Eserleri

ŞİİR:

  • Deniz Feneri (1937)
  • Karacaahmet Senfonisi (1960)
  • Özgürlük Türküsü (1971)
  • Mapushanemden Şiirler (1974)
  • Sürgün Şiirleri (1975)
  • Gecekondumdan Şiirler (1976)
  • Çoban Şiirleri (1982)
  • Nazım’dan Meltemler (1989)
  • Tuyuğlar (1990)

ROMAN:

  • Kutsal İsyan (sekiz cilt, 1966-1968)
  • Ateş Yılları (1968)
  • Savaş ve Açlar (1968)
  • Kutsal Barış (yedi cilt, 1972-1976)
  • Öksüz Musa (1973)
  • Musa’nın Mapushanesi (1974)
  • Koyun Baba (1976)
  • Musa’nın Gecekondusu (1976)
  • Açlık (1982)
  • Türk Kelebeği (1981)
  • Adalet Sıtması (1983)
  • Anadolu’da Bir Yunan Askeri (1988)

ÖYKÜ:

  • Savaşta Çocuklar (1981)

ANI:

  • 6-7 Eylül Kasırgası (1971)
  • 2. Dünya Savaşı’ndan Edebiyat Anıları (1984)
  • TKP ve Aydınlar (1989)

ÖDÜLLERİ

  • 1977 Orhan Kemal Roman Armağanı, Kutsal Barış ile

 

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

ÇOK OKUNANLAR

YANNİS RİTSOS’UN ŞİİRİNDE DÜŞSEL VE MELANKOLİK ÖĞELER

Günümüz şiiri diyebilirim ki, Yannis Ritsos’un şiirinin zirveye çıkmasıyla, birlikte bir gerilemenin içine girmiştir. 18. Yüzyılın ve 19. Yüzyılın önemli sanat eylemliliği...

KÜLTÜR ENDÜSTRİSİ VE İŞÇİ FİLMLERİ FESTİVALLERİ

A. Halûk Ünal 15. İşçi Filmleri Festivali (İFF) bitti ve geldiği nokta itibariyle, arkasındaki yaratıcılar...

DÜNYA COVİD19’A TESLİM OLDU

Cahit BÜÇKÜN DÜNYA, COVID-19’A TESLİM OLDU, “SÜRÜ BAĞIŞIKLIĞI” ANLAŞMASI YAPTI!Başta eşitlikçi ve insanı yaklaşımla Covid-19’ı sıfırlayan ve akıllı...

TAMLASANA

TAMLASANA   Uyandım yine eksik yanımla tamlasana elimi yüzümü yıkasana sevginle ayı alıp güneşini koy gökyüzüme hadi durma gülüşünü giyindir işe giderken ellerini koy çantama aman ha unutma yanağımda kalsın dudakların merak etme yüreğin...

SON YORUMLAR

Özgür BAŞKAYA on #YargıtayTahliyeEt
Prof. Dr. İbrahim Bozkuş on HAŞHAŞ GAZETESİ VE KAYMAKAM ABDÜLKADİR AKSU
Ikbal kaynar on ŞİİRİM ISITIR SENİ
gulhan genc on ASKIDA EKMEK
Perihan sever dirican on Evin Anahtarı
Rafet Canpolat on Evin Anahtarı
Atilla IŞIK on Evin Anahtarı
Deniz on Evin Anahtarı
Arif Sürücü on ASKIDA EKMEK
Perihan sever dirican on ASKIDA EKMEK
Neslihan Sultan on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Neslihan Sultan on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Neslihan Sultan on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Neslihan Sultam on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Gökhan GURBETOĞLU on ÖZLEDİĞİM ÇINAR ALTI
Gürel SÜRÜCÜ on HAYIR BABA TÜRBESİ
İlter koçak on HAYIR BABA TÜRBESİ
Fikret Ökmen on GUNDİ
Perihan sever dirican on GUNDİ
Hatem on GUNDİ
Selim DURMUŞ on GUNDİ
Hüseyin Ceylan on BERBER  
Tacettin Mert on İŞÇİ
Tacettin Mert on AGORA MEYHANESİ
Gökhan GURBETOĞLU on ANNE ÖP DENİZİ
Songül on ŞİDDET
İsmet Çallıbay on ANNE ÖP DENİZİ
Erdem KAYA on İKİ ARADA BİR DEREDE
Gürel Sürücü on ŞİİRE DAİR ÖNERİLER (2)
Hulusi keleş on AYRIK OTU
Gürel on AYRIK OTU
Mehmet İşbitiren on AYRIK OTU
Bir amatör futbolcu on AMATÖR TİYATROCULARIN DRAMI
Hasan GÜL on KUTSAL EKMEK